Ode aan inspiratie en liefde
Lang geleden viel mijn oog in een boekhandel op het mooie boekje 'Dzjamilja'. Een verzorgde uitgave met op de cover een foto van een Kirgizisch meisje te paard, werk van fotograaf Max Alpert. Tijdens het lezen beviel het verhaal me steeds meer, ik bleef het daarna af en toe herlezen.
Auteur Tsjingiz Ajtmatov werd geboren in Kirgizië (1928) en is een bekende schrijver uit het Sovjet-tijdperk. Met 'Dzjamilja' schreef hij een subtiel liefdesverhaal over een verrassende en verboden liefde. Hij deed dat met stijl en zonder overbodige franjes, waardoor hij als geen ander een gevoelige snaar weet te raken.
Het verhaal speelt in oorlogstijd. Rusland is in oorlog, de mannen vechten aan het front terwijl de vrouwen en jongens de boel draaiende houden op de kolchoze. Dzjamilja is één van die vrouwen. Ze is de schoonzus van de verteller van het verhaal, een jonge jongen die veel met haar optrekt en samenwerkt. Dzjamilja is mooi en uitbundig, geliefd in het dorp ook. Haar echtgenoot/soldaat stuurt af en toe brieven naar het thuisfront waarin er amper een vriendelijk woord voor zijn vrouw af kan.
Op een dag arriveert er een nieuwkomer in het dorp: de gewonde soldaat Daniar. Hij blijkt een in zichzelf gekeerde outsider te zijn. Samen met de verteller en Dzjamilja wordt hij aan het werk gezet. Het trio verzorgt graantransporten naar een station en dat vergt lange ritten met paard en kar. Dzjamilja vindt Daniar in het begin, net zoals haar dorpsgenoten, een rare snuiter. Ze laat geen kans onbenut om het hem moeilijk te maken of grappen met hem uit te halen. Maar stilaan verandert haar houding.
Het is aan de lezer om te ontdekken hoe dat gebeurt. Maar ik verklap niet te veel als ik vertel dat muziek een grote rol speelt in deze liefdesgeschiedenis. Mooi is ook hoe de jonge schoonbroer onder de indruk is van wat hij ziet gebeuren. Geïntrigeerd door Dzjamilja en Daniar herontdekt hij zelf een 'oude' liefde: het tekenen. Ajtmatov beschrijft overtuigend hoe de inspiratie hem overvalt. De wonderen van liefde en kunst vullen elkaar dan ook naadloos aan in dit korte verhaal.
