Wie dráágt een oorlog eigenlijk?
Oostende Oosteroever, 1914
Julie Catrysse is veertien jaar, wees en oudste van een gezin met twee broers en een zus wanneer de oorlog uitbreekt. Werk vinden is moeilijk en het eten wordt almaar schaarser. Om haar broers en zus in leven te houden, laat Julie zich in met Duitse soldaten. Tegen haar zin, maar er zit niets anders op. Door haar omgeving wordt ze al snel met de nek aangekeken. ‘Smerige moffenhoer,’ slingeren ze haar naar het hoofd. ‘Jullie leven van de vijand, terwijl onze jongens op het slagveld neergeschoten worden. Jullie zijn nog vuiler dan een Duitse kogel.’ Julie kan niet begrijpen dat de mensen haar uitspuwen terwijl ze alles van zichzelf geeft om het gezin in leven te houden.
En ook als lezer begrijp je het niet. Van bij het begin ben je voor Julie gewonnen, je sluit haar in je hart en wil haar tot op de laatste bladzijde blijven volgen. Auteur Kathelijn Vervarcke weet hoe je een personage onweerstaanbaar levensecht neerzet en lezers laat meevoelen.
Intussen doe je een schat aan informatie op over de oorlog en het decennium erna. Zo moesten alle prostituees een registratieboekje bijhouden. De Duitse legertop hield streng toezicht op hun intieme hygiëne, ze had haar lessen getrokken uit de Frans-Duitse oorlog van 1870-71. Toen had de Franse overheid prostituees betaald om Duitse soldaten met generische ziektes op te zadelen. En het moet ook gezegd, de Duitsers brachten enkele zeldzame goede dingen met zich mee, zoals vaccinaties tegen tyfus. Maar veel meer slechte: bomaanvallen in Oostende waren schering en inslag. In het verhaal lopen er enkele interessante historische figuren rond, zoals de empathische dokter Reynaert. Na de oorlog was men nog jaren bezig met het identificeren van in der haast begraven frontsoldaten en met hun herbegrafenissen. Hoed af voor het gedegen historische opzoekingswerk van de schrijfster.
Wanneer de oorlog op zijn einde loopt, krijgt Julie de raad om de volkswoede voor te zijn. De Alsjeblieftmädchen – zoals de Duitsers hen noemden – zullen de kop van jut worden. Samen met driehonderd andere Oostendse meisjes vlucht Julie op treinveewagons naar Duitsland. Of ze daar een nieuw leven zal kunnen opbouwen, is nog maar de vraag.
Het Alsjebliefmeisje is een oorlogsverhaal dat schreeuwde om verteld te worden en zal niemand onberoerd laten. Al zeker niet de nieuwe bewoners van de Vuurtorenwijk. Waar nu de meest prestigieuze flatgebouwen zijn opgetrokken, lag ooit de meest achtergestelde buurt van Oostende. Mooi hoe de ellende van een oorlog een onverwoestbare overlevingslust en dakbroeders-veerkracht kan genereren, elke vorm van elitarisme overklassend. Want zeg eens eerlijk, wíe dráágt een oorlog eigenlijk?
