Een bruisende verfilming van boek Mariana Enríquez binnenkort op MOOOV Filmfestival
Los peligros de fumar en la cama (De gevaren van roken in bed): een verhalenbundel met zo’n titel belooft weinig geruststellends. De traditie van het magisch realisme, waarin onverklaarbare gebeurtenssen, rituelen en zwarte magie schering en inslag zijn, doet daar nog een schepje bovenop. De horrorachtige stijl van de Argentijnse auteur Mariana Enríquez geeft de genadeslag: het wordt huiveren. De twee verhalen die als basis dienden voor de verfilming The Virgin of the Quarry Lake spelen zich af in de buitenwijken van Buenos Aires begin jaren 2000, toen de sociaaleconomische crisis volop woedde.
Film gebaseerd op twee kortverhalen
In El Carrito (De winkelwagen) vindt op een zondag een gewelddadig incident plaats tussen enkele buurtbewoners en een dronken schooier uit de sloppenwijken. Het is de moeder van de ik-verteller die de verhitte gemoederen kan temperen. Zijn volgestouwde winkelkar moet hij laten staan en die blijft onaangeraakt, zelfs als ze na een tijdje begint te stinken. Een paar weken later begint echter alles mis te gaan: de rampen stapelen zich op, de buurtbewoners raken in een mum van tijd alles kwijt. De winkelkar wordt in brand gestoken, en omdat enkel het gezin van de ik-figuur immuun bleek voor de vloek die ervan uitging, plant het gezin zich een uitweg uit de buurt. Vóór hun exit probeert de moeder, thuis aan haar fornuis, die vloek uit te drijven. Een suggestief, sinister slotakkoord.
Het tweede en voornaamste verhaal dat Laura Casabé voor haar film inspireerde, is La Virgin de la Tosquera (De Maagd van het bergmeertje). Het verhaal dropt ons onmiddellijk in een soort concurrentiestrijd: drie tienermeisjes (de verteller is een ‘wij’) zijn verliefd op dezelfde jeugdvriend Diego en willen door hem ontmaagd worden. Het is echter de iets oudere, aantrekkelijke en wereldwijze Silvia die hem wegkaapt. Om samen verkoeling te zoeken tegen de hitte neemt Silvia Diego en het drietal mee naar ‘het meertje van de Maagd’. Er gaan verhalen over een eigenaar die ongewenste indringers onder schot houdt of zijn honden op hen afstuurt, en een speciale grot voor de Maagd aan de overkant van het meer. De zwempartijen wakkeren de concurrentiestrijd nog aan. Maar Diego en Silvia worden een stel, en wanneer zij een slechte grap met de meisjes uithalen, laait de haat bij Natalia pas goed op. Ze besluit als enige de grot binnen te gaan, waar ze ‘een verzoek’ doet aan het altaar van de Maagd, een verzoek dat Diego en Sylvia zuur zal opbreken.
Hoe de film de verhalen verrijkt
Een filmscenario puren uit korte verhalen betekent vaak dat je ze combineert en bevolkt met meer personages, wat in deze adaptatie ook is gebeurd: de grootmoeder en een weer opgedoken vriend, een klein joch dat ook bij hen inwoont, chattende jongeren, een sekswerker: allen dienen ze een bepaald thema uit de film: de precaire thuissituatie waarin Natalia haar romantische zomer probeert te redden, de rituelen en de horror (ook de grootmoeder doet aan voodoo) en de niet te stuiten drang om begeerd te worden.
Het scenario zit knap in elkaar. Het eerste verhaal mag, met het incident met de schooier, enkel de krachtige openingsscène leveren. De lekkende winkelkar wordt wel een omineuze rode draad door de film. Maar verder gaat de aandacht van regisseur Laura Casabé integraal naar Natalia en haar puberale obsessie. De camera zit op haar huid en registreert feilloos haar alfastatus bij haar vriendinnen, haar crush op Diego, haar groeiende jaloezie tegenover Silvia en de ontdekking van haar krachten als vrouw - en als heks. Die innerlijke spanning wordt gevoed door de vele tekenen van een ineenstortend systeem: chaos en geweld in de straat, geldtekort, watertekort, stroomonderbrekingen. Alles ademt verloedering uit, zelfs het idyllische meer ligt middenin een verlaten steengroeve - een mislukt vastgoedproject.
De film mag dan al mikken op sterke visuele (bloedrode!) effecten, ook de soundtrack doet zijn werk: het gegons van de vliegen, de schallende tv-stem in de ‘miljoen-peso show’, een opkomende storm… allen maken ze de onderliggende thema’s van de film voelbaar.
Het blijven uitsluitend vrouwelijke protagonisten die, hier als een vorm van verzet of verwerking, zwarte magie bedrijven. Maar de suggestieve stijl van de verhalen moet in de film wel meer en meer wijken voor expliciete horror. De focus op het tweede verhaal maakt de boodschap ook verontrustender: de echte horror komt niet van buitenaf, maar zit in de mens, wanneer hij zijn obsessies niet meer de baas kan.
Niet te missen op MOOOV in april
Marinana Enríquez (° 1971) is een kind van de ‘desaparecidos’. Ze brengt als geen ander de problemen van haar generatie en haar land in kaart. Met voornoemde verhalenbundel haalde ze een nominatie binnen voor de Booker Prize 2021. Hopelijk brengt The Virgin of the Quarry Lake haar nog meer onder internationale aandacht.
Je kan de film bekijken tijdens MOOOV Filmfestival in Brugge op 28 en 30 april in Cinema Lumière. En het boek kan je natuurlijk kopen in de boekhandels of uitlenen in de bibliotheek.
Tekst: Charlotte Hardeman
