Waarom waren de drie auteurs op Lees Meer! van november zo buitengewoon?

19 november 2026

‘Literatuur is een beetje saai geworden. Er mag best wat meer rock-‘n-roll en nieuwigheid in.’ Deze uitspraak van Dimitri Verhulst schetst meteen wat de romans die vandaag op het menu van Lees meer! staan met elkaar gemeen hebben: hun schrijvers goten die in een ongewone vorm. ‘De conventies van de roman lijken vast te liggen, maar daar ben ik het niet mee eens’, aldus nog Verhulst. Het advies aan de lezer is: je gewoon laten meevoeren!

Het werd ineens stil toen Ann De Bie in vuurrood pak de Kamermuziekzaal kwam binnengewandeld en het podium opstapte. Daar zou ze haar drie gasten verwelkomen: een jonge schrijfster die met haar vuistdikke debuutroman onder de arm zonder opstapje het podium op hupte, een benige Nederlander met wit lang haar en een blauw rugzakje waarvan hij de inhoud aan zijn voeten etaleerde en publiekstrekker Verhulst, nog verbazend kwiek na een nachtelijke reis uit Berlijn, waar hij deelnam aan een ‘script circle’.

Corpus Britney van Dominique De Groen - tweemaal genomineerd - begint met het verhaal over een paranormaal begaafde detective die op vraag van een man uit Californië op zoek gaat naar een vrouw die op Britney Spears lijkt. De perfecte voorzet voor de auteur om te experimenteren, haar schrijversintuïtie de vrije loop te laten. Zo duikt ze in het industriële verleden van Glasgow, waar arbeiders toxisch bleekpoeder moesten produceren, en in het koloniale verleden van Californië, waar Schotse migranten en tot slaaf gemaakten zich uitsloofden voor de machtige ‘tobacco loards’. Ze grijpt ook met een brok jeugdige nostalgie terug naar de tijd dat het internet nog het utopische potentieel had om mensen samen te brengen. Nu het gemonopoliseerd is door het sinistere clubje techbro’s blijft ze er liever van weg. Daar weeft ze nog als een rode draad het verhaal over de op- en afgang van het popicoon en de ‘ultieme verzetsheldin’ Britney Spears doorheen - je snapt dus dat aan deze roman best wat puzzelwerk te pas kwam. ‘Soms had ik het gevoel dat ik tegen mezelf aan het schaken was’, bekent de schrijfster. Maar als je uitzoomt, merk je dat er onderling veel is verknoopt. ‘Ik ben heel geïnteresseerd in waar dingen vandaan komen, in hoe de wereld is geworden zoals ze is, en of er ook andere paden mogelijk waren. Ik voelde me zelf ook een beetje detective terwijl ik aan het schrijven was’.

Socials7

Van koloniale uitbuiting naar de cacaoboon op de cover van Nevenwezen van Donald Niedekker: de sprong is niet zo groot. Die boon verwijst naar de Zaanstreek, waar in de jaren 70 de cacaofabriek van Verkade was gevestigd, toen een wereldspeler op de chocolademarkt. Daar was de vader van de schrijver productieleider en zwierf de kleine Donald rond als kind. Aan de andere kant van de keten staat een jongen uit West-Afrika die de cacaobonen met een machete uit de bomen slaat. Een reeks van vijftien portretten van zulke kinderen diende hier als inspiratie. Wat een schril contrast met de rijke, harmonieuze jeugd die de auteur zelf genoot! Het zaadje voor dit boek was geplant.
Is ‘nevenwezen’ een werkwoord of een zelfstandig naamwoord, vraagt Ann De Bie zich af. Het is het laatste. Niedekker haalde het begrip uit de Azteekse filosofie: je kunt nooit bestaan zonder een ander. De Bie polst even naar zijn persoonlijke nevenwezen, maar al snel keert het gesprek terug naar die ene jongen uit de Zaanstreek en de andere uit West-Afrika, die onzichtbaar met elkaar verbonden zijn – al zal die laatste wellicht nooit de smaak van chocolade hebben geproefd.

Een redelijke spanningsboog aanhouden is één ding, maar zoveel divers materiaal verwerken (ook Azteekse goden spelen mee!) is nog iets anders, zo geeft de auteur toe. Trots diept hij een exemplaar van Marco Polo’s De wonderen van de Oriënt uit zijn uitgestalde rugzak. In het vaalgele boekje dat hij openslaat, laat hij zien hoe de methode van dat boek hem inspireerde en een verzameling titeltjes opleverde voor wat een collage zou worden aan sfeerbeelden, indrukken, droombeelden en losse gebeurtenissen. ‘Wat fijn dat je ons in de interne keuken van een schrijver laat meekijken’, klonk een enthousiaste De Bie.

Socials6

Ook in Een verwittigd man is niets waard speelt de auteur met de vorm. Dimitri Verhulst is een fan van jazz, wat hem daarin aantrekt is het oerprincipe van de improvisatie: je met een groep muzikanten in het onbekende gooien en toch tot harmonie komen. ‘Eigenlijk belichaamt jazz de democratie’, legt hij uit, ‘daarom werd het in bepaalde regimes ook verboden en zijn veel jazzmuzikanten in kampen beland.’

Alle hoofdstukken uit zijn roman zijn vernoemd naar bekende jazzklassiekers. Die leveren een soort basisthema's van waaruit Eric Vinck, het hoofdpersonage, zijn dagelijkse observaties, gedachten en herinneringen in losse zinnen uit zijn koker laat stromen. Die hebben veelal te maken met zijn problematische jeugd en zijn recente echtscheiding. Eric leeft in zijn appartement in Oostende op magnetronmaaltijden en goedkope wijn, en om zijn eenzaamheid te verdrijven speelt hij elke dag piano.

‘Of het helpt?’ wil Ann De Bie weten. Jawel, want er is een opwaartse spiraal in het boek. ‘Op het einde is hij zijn zelfmedelijden strontbeu, hij beseft dat hij aan zijn bestaantje zal moeten werken’, aldus Verhulst. Zelf heeft hij een hekel aan happy endings, veel te Amerikaans. ‘Toch had ik de behoefte om Eric uit zijn drek te zien kruipen. Ook ik was hem ontzettend beu, hij moest wel zijn leven verbeteren’, grijnst hij.

Gelet op de compositie van zijn tekst was het misschien niet verwonderlijk dat Verhulst niet happig lijkt om er een passage uit voor te lezen. ‘Ik doe dat met de grootste weerzin, omdat het niet werkt: het melodietje, de ritmiek van de zin, alles is naar de zak als ik het lees. Ik vind het sterker als je het leest in stilte’, zo verdedigt hij zich. Waarop hij dan toch beslist zijn diepe, sonore stem de zaal in te sturen met een stukje uit Song for My Father. Dat hoofdstuk verwijst naar de jazzpianist Horace Silver, die het nummer schreef vanuit zijn verlangen om door zijn vader, zelf ook muzikant, erkend te worden. Het zet Vinck aan het denken: al zijn partners beweren dat hij niet in staat is om liefde te geven omdat hij die zelf niet heeft gekend. Volgens Verhulst, zelf van vaderlijke erkenning verstoken, is het ook wel een universeel verlangen. Een ‘Goe bezig manneke’, het vaderlijke schouderklopje, wie wil dat nu niet…? Dat gemis is ook moeilijk met iets anders op te vullen. ‘Maar door mijn lezers word ik dan weer overgewaardeerd,’ gnuift Verhulst.

Socials

Erik vindt zichzelf een eikel, is genadeloos eerlijk over zichzelf, maar met overspel is hij klaar: dingen gebeuren niet zomaar. Hij is op zoek naar schoonheid, maar vindt het moeilijk om daar in zijn eentje van te genieten – heel herkenbaar, dixit Verhulst.

De schrijver eindigt met een plechtige belofte: het is de laatste maal dat we zijn bekende thema’s in een verhaal zullen terugvinden, hij neemt er afscheid van. Vermoeiend om daar altijd mee geconfronteerd te worden, vindt hij. ‘Mijn volgende boek zal gaan over pilates,’ klinkt het grappend. Hij wil ook blijven zoeken naar nieuwe vormen: een auteur is geen jukebox, schrijven zou hem anders ook gaan vervelen. ‘Misschien iets wat enkel een auteur kan maken en niet AI?’ oppert Ann De Bie. Het antwoord klinkt heel beslist: ‘Kunst is een communicatievorm, iemand wil iets gezegd hebben. AI heeft geen behoefte om te schrijven, doet dat enkel omdat je het vraagt. Het kan trouwens enkel gemiddelden tonen, en is dus ook een confrontatie met onze middelmatigheid’.
Terug nu wellicht naar zijn thuisstad Oostende. Je vindt er alles: een theaterfestival, maar ook ketamine. ‘En … rollators,’ voegt hij er gekscherend aan toe. Je ziet er ook alle sociale lagen samenkomen. Een lange schrijfpauze inlassen zoals Connie Palmen dat doet, zal niet gebeuren. ‘Ik schrijf al sinds mijn zesde’, beaamt hij, ‘ik ben smoorverliefd op literatuur.’

Een klinkender slotakkoord voor onze vertrouwde zondagse afspraak met de literatuur was niet te bedenken.

Tekst: Charlotte Hardeman