Een ingenieuze tocht in de menselijke geest

DE ZWARTE POEL Jan Vantoortelboom

Voor een ‘Jan Vantoortelboom’ zoek je het liefst een comfortabele stoel en hang je het best een bordje aan de deurklink: ‘Niet storen, ik lees!’

Zeven romans schreef Jan Vantoortelboom en je verwachtingen worden keer op keer én meer en meert bevestigd: een uitgekiende structuur, prachtige taal, personages die je buur konden zijn, en zeker ook de psychologische diepgang.

In mijn bespreking van het bekroonde MAUK ( Boekenbon literatuurprijs 2023/o.a. in Bruggeleest 14-11-2023) eindigde ik met: ‘ Zijn scherp beleefde inkijk overstijgt alle getheoretiseer en houdt mij wakker.’

Dit is niet minder het geval voor De zwarte poel (Cossee, 2025). De empathische, gevoelige Ko en de fysiek en mentaal beperkte Lou (Gilles de la Tourette?) staan centraal. Hun vriendschap- groeiend, tanend, botsend en weer opgevist-, wordt ook belicht in de personen die hen omringen: onder meer Ko’s vrouw, de eenzelvige boer Adrie die zijn verwaarloosd domein openstelt voor tienerjongens uit de buurt. En twee mysterieuze schikgodinnen, met bepalende betekenis zo blijkt.

Zo wordt de roman een inkijk in intense gevoelens die de lezer in de ban houdt, die donkere vermoedens én vrees wekt (‘zou het waar zijn?), vermoedens die de vrees op het einde terecht maakte…

Voor een uitgebreide bespreking verwijs ik naar de interessante recensie van Cécile Geysens in Bruggeleest, 30 oktober 2025. Ook in het komende Jaarboek van de VWS: JAARWERK MMXXVI (verwacht 21 november 2026), belicht Paul Rigolle uitgebreid De zwarte Poel, als een van de negen boeken ‘om in te verdwijnen’ .

Wie meer wil weten over Jan Vantoortelboom kan terecht in het essay van Paul Rigolle: ‘Een peloton schrijvers gevangen in een en hetzelfde hoofd. Over het proza van Jan Vantoortelboom.’ (JAARWERK MMXX-2020.)

In boekenvriendschap, Jet