De menselijke schaduw van het leven
De menselijke schaduw van het leven
Benny Lindelauf, Het licht tussen onze vingers
Benny Lindelauf leerde ik kennen als auteur van kinder- en jeugdboeken. Hoogtepunten voor mij zijn het confronterende De hemel van Heivisj, Hele verhalen van een halve soldaat en Hoe Totot zijn vissenhart verloor. Na het recent bekroonde ‘sprookje’ ‘De vrouw en zijn hoofd, met Ingrid Godon als illustrator, en na een aantal verhalen voor volwassenen, verscheen zijn eerste roman: Het licht tussen onze vingers.
In de bibliotheek werd de roman gemerkt met een lachend zonnetje: humor. Dat is slechts een bij- aspect van de rijke roman.
Het verhaal begint met een mysterieuze, schuingedrukte tekst: ‘Er hangt een man ondersteboven in een eik.’ In zijn hand houdt hij een ooievaarskuiken. Wie?Wat?Waarom? De antwoorden worden gaandeweg duidelijk naarmate we dieper in het leven van de hoofdpersoon Walter duiken.
Walter, beroepshalve een instructeur in een rijschool, wordt op non-actief gezet wanneer hij door onverhoedse trillingen in zijn been een verkeerde inschatting maakt, en ervoor vervolgd zal worden. Walter kan er moeilijk mee leven, hij vertelt zijn vrouw niets, brengt zijn dagen door alsof hij nog in dienst is, tot hij tenslotte als vrijwilliger in dienst gaat bij Leen en Ida, in een opvang- en educatiecentrum voor ooievaars. Hij werkt zich in volledig in en vangt zelfs Dino, een totaal losgeslagen jongen, op. Dino, ook drugsdealer, ontdekt een geheim van Walter en chanteert er hem mee.
Dit geheim heeft alles te maken met Walters privéleven. Met zijn vrouw Nettie heeft hij een dochter en een zoon. Hun aandacht is toegespitst op de anorexie van (dwars) zorgenkind Filippa. Haar broer, de rustige, volgzame Tobias, bijnaam Toop, wordt daarbij nagenoeg vergeten.
Op een groepsreis naar Zwitserland verongelukt de zestienjarige Tobias. ‘Vermist’ zegt Walter, hij komt terug. Wanneer na een tijd een pak met kledij én de gsm van Tobias thuis geleverd wordt, neemt vader Walter de GSM mee en onderzoekt hem. Daar ontdekt hij dat Toop homo was, of volgens hem nog is. Hij maakt een porno-weblog van Tobias aan, waarop hij hem aan afspraakjes wil helpen. Zo ontdekt hij (en ontdekken wij) een en ander over zichzelf. Met verregaande gevolgen thuis.
Ondertussen spelen nog andere problemen: de afbraak van hun woonwijk, de reactie van een paar buurvrouwen, en het zoeken naar een nieuwe flat. De hond Montgomery die blind wordt en het verkeerd ingeschatte contact met de dierenarts. Ook hier komt hij meer over zichzelf te weten. En wij met hem.
Dat het Walter is die daar omgekeerd in de boom hangt, werd beetje bij beetje duidelijk. Het ooievaarskuiken, dat hij uit het wankele nest wou halen en vasthoudt, wordt symbool voor zijn zoon Toop, die hij niet heeft kunnen redden. De titel krijgt een tragische betekenis: Ward heeft het wisselende licht tussen de vingers van zijn zoekende zoon Toop, laten glippen. Ondersteboven in de boom probeert hij het halsstarrig letterlijk en figuurlijk nog te vangen. Tot hij wel moet aanvaarden en, ook letterlijk en figuurlijk, moet loslaten.
Op het einde zijn de beginvragen beantwoord.. Maar niet ‘alle geheimen van de wereld’, zijn daarmee opgelost. Niet voor Walter, niet voor ons. Het leven blijft een vraagteken, geeft Lindelauf ons als conclusie mee. Denk ik.
Hij bekeek de miezerregen die spatjes maakte op de voorruit van de Subaru, geen spatje was hetzelfde. Het had een handschrift kunnen zijn, dacht Walter. Hij staarde naar de spatjes op de ruit, een stokoud handschrift dat ernaar verlangde ontcijferd te worden, het vroeg alleen de aandacht iemand, een enkel iemand, een regenlezer, een spatontcijferaar, en alle geheimen van de wereld zouden erin te lezen zijn.’
Wat mij opnieuw, zoals in zijn jeugdboeken, getroffen heeft, is hoe diep Lindelauf zich in personages kan inleven. Hij suggereert hetgeen wat Walter voelt, zonder die gevoelens expliciet uit te spreken. Hij rekent op onze groeiende empathie, en die blijft niet uit.
Is dit een humoristische roman? Niet voor een humor-zonnetje in ieder geval. Er zit humor, of toch lichtheid in Lindelaufs trefzekere, suggestieve taal, maar mij heeft vooral het tragische en het diep-menselijke van de roman getroffen. Ik kijk uit naar de volgende regenspat!
In boekenvriendschap, Jet
