Bij elke pagina viel mijn mond een stukje verder open van verbazing over zoveel schrijftalent.

In Als de dieren beschrijft Lieselot Mariën een postnatale depressie vanuit een ik-figuur. Waarbij het die ik-figuur ontbreekt aan moedergevoel, een ik dat zich vervreemd voelt van de vrouw die haar kind van melk voorziet. Angst en eenzaamheid doen het ik steeds verder afdalen in de onderwereld, steeds dieper de hel in.

Zo samengevat krijg je weinig zin om het boek te gaan lezen? Te zwaar, te moeilijk, te donker? Ik begrijp het. Zelf begon ik er nietsvermoedend aan. Als de dieren viel me op doordat het op de shortlist voor de Bronzen Uil stond en momenteel ook nog op de shortlist voor de Boon Literatuurprijs 2026 en de longlist voor de Libris Literatuurprijs 2026 staat. Veel meer dan dat het over een postnatale depressie ging wist ik er niet over. Nu ik het gelezen heb, begrijp ik niet dat het de Bronzen Uil niet won.

De korte samenvatting klopt, maar de conclusie niet. Het boek is niet te zwaar, te moeilijk, te donker. De bladspiegel zorgt voor licht. Als de dieren is opgebouwd uit korte gedachten, herinneringen, beelden, gelijkenissen. Lieselot Mariën trekt parallellen waar je ze niet verwacht. Met de dierenwereld: octopussen, slechtvalken, cicaden, dierengedrag bij tsunami’s,… Maar ook Van Gogh, webcams op antarctica, lukrake ontmoetingen op straat… De passage waarin het hoofdpersonage in een spoorwegtunnel door een zwerfster aangesproken wordt op basis van een voorvoelde verwantschap, is een van de vele hoogtepunten uit het boek. De spanning die in de lucht hangt bij de ontmoeting, het gevaar van de dreigende waanzin, de geruststellende woorden “je bent niet gek” en het ontnuchterende besef “een leugen in wording”. Lieselot Mariën bouwt haar stukjes zorgvuldig op. Stuk voor stuk. Na elk hoofdstukje viel mijn mond nog wat verder open van bewondering. Ik sukkel al een paar dagen met een kaakontwrichting.

De ik-figuur schrijft naar eigen zeggen om in kaart te brengen wat er nu precies gebeurd is. Het zwarte gat invullen. Maar je voelt als lezer ook dat ze dankzij het schrijven afstand kan nemen. Dat wordt heel expliciet waar ze schrijft over het essay “Why I write” van Joan Didion. Door over die vrouw te schrijven en haar te laten spreken en bewegen, kan de schrijfster pas echt zelf verder. Als de dieren brengt in die zin een ode aan verhalen. We hebben verhalen nodig om het leven te begrijpen. En dat is ook wat je als lezer voelt. De superlatieven op de voor- en achterflap “Een indrukwekkend debuut”, “Een fonkelend taalkunstwerk”, “Een formidabele prestatie”, “Wonderschone wanhoop”, zijn niet gelogen. Heel straf boek.
Kortom, ik heb een boon voor Als de dieren. En als het van mij afhangt mag het nog een Libris zijn ook.