Een olifant als huwelijksgeschenk

De tocht van de olifant

José Saramago

Een olifant als huwelijksgeschenk

Mijn oorspronkelijk plan was om ‘Het verzuim van de dood’ van José Saramago te lezen. Maar toen zag ik een ander boek van hem in de bibliotheek. ‘De tocht van de olifant’.
Soms blijf je plakken aan een korte inhoud en bij dit boek had ik prijs. Dus werd het eerst dit boek van de Portugese auteur die in 1988 de Nobelprijs voor Literatuur won. Ik had van hem ‘Alle namen’ gelezen en toen was ik meteen verkocht.
1551 Koning Jan III van Portugal wil zijn neef Maximiliaan van Oostenrijk een heel bijzonder huwelijksgeschenk geven. ‘Salomon!’ roept zijn vrouw, blij dat ze zo’n schitterend idee heeft. ‘Onze Indiase olifant!’ Na wat nadenken vindt de koning dat een goed idee. Ja, hij heeft die olifant hier toch staan en meer dan staan en eten en drinken doet dat kolossale dier niet. Nu Maximiliaan regent is van Spanje en in Valladolid is, kan hij die olifant naar daar laten brengen.

Een gezant gaat op weg om naar de goedkeuring van aartshertog Maximiliaan te polsen. Ineen lange brief komt het positieve antwoord.
De complexe voorbereiding van de tocht kan beginnen. Het wordt een lange tocht, want zo dichtbij ligt Valladolid nu ook weer niet. En een tocht met een olifant vraagt iets meer voorbereiding dan een doorsnee veroveringstocht . Gelukkig is de secretaris van de koning een pientere planner.

Salomon heeft zijn eigen speciale verzorger( die je eigenlijk Subhro, de kornak moet noemen). Die is ook niet dom. Hij gaat natuurlijk mee, boven op zijn bijzonder dier, en controleert alles wat rond Salomon gebeurt. Zijn voeding, zijn veiligheid, maar ook de veiligheid van het enthousiaste publiek dat dit vreemde wezen van dichtbij wil bekijken

Saramago zou Saramago niet zijn als hij de uitgebreide voorbereiding niet kruidt met bedenkingen, commentaren en schitterende en humoristische beschrijvingen .

Zo doet hij het met de volledige tocht. Geen sec verslag, geen opsomming van alle moeilijkheden, weersomstandigheden, bergen of andere plaatsen, personen die ze tegen komen. Neen, je wordt via persoonlijke of algemene bedenkingen meegenomen van Lissabon, via Valladolid naar Wenen.

De chroniqueur-schrijver richt zich zelfs tot de lezer, nu en dan met verwijzingen naar de huidige tijd. Kwestie van het wat duidelijker te maken en aan te tonen dat er niets nieuws is onder de zon. Vleierij, hoogmoed, maar ook plichtsbewustzijn en gedrevenheid zijn van alle tijden.

De band tussen de kornak en ‘zijn’ olifant is hecht en terecht wordt hij, zelfs door de commandant, gerespecteerd in zijn beslissingen. Zo geraken ze met de hele stoet, het ossenspan met voedsel en drank voor de olifant, de soldaten, de knechten en natuurlijk Soliman met zijn kornak op de rug tot aan het punt waar de overdracht van Soliman zal gebeuren.
Daar wordt het spannend, vooral als een Oostenrijks bataljon aan de poort van het kasteel staat en Salomon opeist. Zonder Portugese begeleiding.

Zal Salomon het einddoel bereiken? Zal hij ooit als huwelijksgeschenk aan Maximiliaan overgedragen kunnen worden?

Bij dit verhaal moet je je overgeven aan de kritische stem van de chroniqueur die je zal leiden over de bergen, langs de menselijke innerlijke stem die het soms overneemt, langs die gevoelige olifant die weet hoe hij afscheid moet nemen en geestelijken moet paaien.
Je glimlach zal heel de reis meevolgen. Beloofd.
De tocht van de olifant is een ideaal aperitief voor als je ‘het verzuim van de dood’ nog niet hebt gelezen.

Lieve Hoet