De geschiedenis van een Brugse koloniaal en een stamhoofd in Belgisch-Congo
Dit non-fictieboek gaat over de periode van eind 19e
eeuw, begin 20ste eeuw. Als historicus heeft Paul Van Damme zich uiteraard grondig gedocumenteerd.
Het begin van het boek is hard. Het verhaalt hoe Het Luba-rijk in Katanga is ontstaan. En hoe het evolueerde. Hun contact met de kolonisator – les Belges- verliep niet voor elk stamhoofd hetzelfde. Lumpungu, het stamhoofd van de Basongye, koos voor de onderwerping. Al zag hij dat zelf als’samenwerking’.
In diezelfde periode is Brugge een arme stad. De Brugse stadsklerk Edward Van de Casteel droomt, bijna obsessief, van een plantage in Belgisch-Congo. Daar zal hij zijn vrouw Gabriëlle Watteyne en zijn kinderen avontuur en rijkdom bezorgen!
De figuur van Edward is niet losweg gekozen, het gaat hier over een familielid van de auteur. Via zijn persoonlijke brieven kon de auteur zijn leven en zijn geschiedenis beter reconstrueren.
De beginperiode van Belgisch-Congo is in het algemeen wel gekend. Maar door zijn intens opzoekingswerk kan Van Damme de plaatselijke bevolking met al de onderverdelingen, de chefs en de onderlinge geschillen met naam benoemen. Net zoals hij de weinige blanken die er op dat moment zijn met hun functie, hun naam en hun karakter kan beschrijven.
In het verhaal komen dus echte personen voor, maar Van Damme vult met zijn fantasie veel hiaten in. Vooral de karakters heeft hij beschreven zoals hij ze afgeleid heeft uit wat er bekend is van wat zij deden. Iedereen wordt beschreven met zijn goede en zijn minder goede kanten.
Hij geeft tussendoor ook persoonlijk commentaar om duidelijk te maken dat hij wel de feiten citeert, maar die bekijkt met zijn ingesteldheid vandaag.
Op de cover staat ‘Literaire non-fictie’ , zo kan je het boek zeker noemen.
De structuur van het boek is bijzonder. Soms wordt er gekeken vanuit het standpunt van de plaatselijke bevolking, soms vanuit de blanken. Hier en daar vind je foto’s uit die periode.
De persoon van Edward Van de Casteele staat centraal .Hij is een complexe persoonlijkheid. Zijn vrouw Gabriëlle wiens familie een belangrijke rol speelt in Brugge zal lang moeten wachten op haar man. Net zoals zoveel andere vrouwen wiens man ‘tijdelijk’ naar de kolonie verhuisde.
Het is een hard verhaal voor blank en zwart. Door die persoonlijke verhalen gaat de auteur dieper in op het beeld dat ze beide van de andere kant hadden. Het taalgebruik kan ons vandaag schokken.
Paul Van Damme vertelt hun geschiedenis in een vlotte taal, wat maakt dat het boek geen droge geschiedkundige opsomming is, maar een levendig relaas van families, stammen, situaties.
Voor wie over diezelfde periode een echte roman wilt lezen, ook geschreven door een historica, heb ik nog een tip.
‘Vuurvader’ van Leen Van den Berg. (Zie die bespreking hier in Brugge Leest)
........................................................................Lieve Hoet
Synopsis
Geschiedenis van Belgisch-Congo in met name de periode vlak voor de Eerste Wereldoorlog aan de hand van de levensverhalen van een Belgisch koloniaal ambtenaar en een Congolees stamhoofd. Met afbeeldingen in zwart-wit.
