Een ontnuchterend portret van de Groote Oorlog

Als je wil lezen wat oorlog aanricht, dan raad ik dit boek aan. Andreas Latzko putte uit zijn ervaringen als vrijwilliger aan het front om ons een ontnuchterend beeld te scheppen van de verschrikkingen van de oorlog. Hij ging ook zelf ten onder aan de gruwelen die hij zag, en het maakte van hem een overtuigd pacifist. ‘Mensen in de oorlog’ verscheen in 1917 en was een tijdlang verboden in Duitsland. Het werd ook overschaduwd door ‘Van het Westelijk Front geen nieuws’ dat in 1928 uitkwam, wat bijzonder jammer is want dit werk toont de vele gezichten van oorlog en gaat voor mij dieper dan het werk van Remarque.

Andreas Latzko kruipt in zes verschillende hoofden en op 160 bladzijden geeft hij een ontluisterend beeld van het Front. Hij brengt ons naar de loopgraven, en tijdens de tocht ernaartoe volgen we de gedachtestroom van de kapitein die tijdens die mars worstelt met zijn geweten. Hoe kan hij onschuldige mannen, zonder enige gevechtservaring, als lammeren naar de slachtbank leiden? We zijn getuige een man die zijn vrouw uitkaffert, met de (misschien terechte) vraag waarom de vrouwen zich allemaal kranig hielden bij het vertrek van hun mannen. Misschien was de oorlog al lang voorbij mochten vrouwen hun protest laten blijken hebben. Er komt een hoge officier aan bod die baat heeft bij de oorlog, en gruwelt van vrede. Vrede betekent immers dat hij zijn luxeleven vol aanzien moet achterlaten en weer gewoon naar het kazerneleven mag. En ook bij de thuiskomst van vele soldaten volgt ontnuchtering en verbittering.

In zes verhalen krijgen we telkens zicht op de oorlog vanuit een ander perspectief. Ze snijden door je ziel. Latzko schrijft compact, en kiest voor treffende beelden. Het is aan weinigen gegeven om op 160 bladzijden zes ijzersterke personages op te voeren. Sommige scènes zijn gruwelijk, maar waarom zou hij de realiteit van de oorlogswaanzin moeten verbergen? Je kan kiezen om weg te kijken, maar je kan er ook voor kiezen om te lezen, om te leren en om stil te staan bij het ongelofelijke absurde van de oorlogsvoering. Tot op vandaag worden er in de wereld loopgravenoorlogen uitgevochten, en zijn de personages van Latzko onder ons.

Het werk zal altijd actueel blijven, nu en voor de jaren die komen. Dus lees Latzko, en trek er lessen uit voor de toekomst.